ԹՈՒՐՔԻԱՆ ՍԻՐԻԱՅՈՒՄ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՄԻՋԱՄՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՀԱՆՋՈՎ ԴԻՄԵԼ Է ՄԱԿ-ԻՆ ՀԱԿՈԲ ՉԱՔՐՅԱՆ Կարծես ցույց տալու համար, որ ինքը հանձնակատար է, այլ ոչ թե ինքնուրույն դերակատար Վերջերս «Սիրիայի բարեկամները» Ֆրանսիայի ղեկավարությամբ հանդիպել էին Ժնեւում: Հակառակ Ռուսաստանի առաջարկին, այսպես կոչված բարեկամ երկրները հանդիպմանը Իրանին չէին հրավիրել: Սակայն Ռուսաստանը հաստատակամ մնաց իր որդեգրած դիրքորոշմանը, անընդունելի համարելով ռազմական որեւէ միջամտություն Սիրիայում: Նրա դիրքորոշումը պաշտպանում է նաեւ Չինաստանը: Թեեւ վերջին տարիներին Թուրքիան զգալի մերձեցել է Ռուսաստանին եւ հարաճուն զարգանում են ռուս-թուրքական հարաբերությունները, սակայն դա չի խանգարում, որ Անկարան Սիրիային մոտենա ճիշտ հակառակ տեսանկյունից: Առաջին հայացքից տարօրինակ թվացող այս մոտեցումն իրականում միանգամայն տրամաբանական է, որովհետեւ ռազմավարական դաշնակիցներն անգամ ոչ բոլոր հարցերում են համագործակցում միմյանց հետ, իսկ Ռուսաստանը ընդամենը Թուրքիայի գործընկերն է: Տվյալ պարագայում, սակայն, խնդիրը գործընկերությունը չէ, այլ Սիրիայի դեմ ռազմական միջամտության նախադրյալներ ստեղծելու եւ այդ միջամտությունը անմիջականորեն իրականացնելու թուրքերի անզուսպ մղումը: Թերեւս այդ առումով պատահական չէ «Սիրիայի բարեկամների» ժնեւյան հանդիպումից հետո միջամտության նախադրյալներ ստեղծելու նկատառումով ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդին Թուրքիայի ներկայացրած դիմումը: Դիմումի մասին հուլիսի 2-ին գրել են թուրքական թերթերը, մասնավորապես «Ենիչաղը»: Թուրքիան այդ դիմումով պահանջել է, որ ուժի մեջ դրվի ՄԱԿ-ի կանոնադրության 7-րդ հոդվածը, որն ուղղակի սահմանում է «խաղաղության ապահովման հարցում Անվտանգության խորհրդի լիազորությունները»: «Սիրիայի բարեկամների» ժնեւյան հանդիպմանը ՄԱԿ-ի կանոնադրության 7-րդ հոդվածի հանգամանքը մատնացույց էր արել ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը, որի օրինակին հետեւել է նաեւ նրա ֆրանսիացի գործընկեր Լորան Ֆաբիուսը: ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը կքննարկի՞ Սիրիայի դեմ «խաղաղության ապահովման առաջադրանքով ռազմական գործողություններ ձեռնարկելու» Թուրքիայի դիմումը, թե՞ ոչ, ցույց կտա ժամանակը: Բայց որ Ռուսաստանը, ըստ երեւույթին, Չինաստանի հետ, վետո կդնի դիմումի վրա, կասկած չի հարուցում: Այդ դեպքում ո՞րն է դիմումի իմաստը: Հարցը թուրքական թերթերը պայմանավորում են Սիրիայի վրա հավելյալ ճնշում գործադրելու Անկարայի առաջարկով: Իրականում, սակայն, դիմումի պատճառը ոչ այնքան հավելյալ ճնշումն է, որքան Սիրիայի հարցում նախաձեռնությունն իր ձեռքում պահելու եւ այդ մասին միջազգային հանրությանը մեկ անգամ եւս իրազեկելու թուրքական առաջադրանքն է, որն, ըստ ամենայնի, բխում է Վաշինգտոնի համապատասխան հրահանգից: Այլ կերպ, եթե նախագահ Բաշար Ասադի վարչակարգը թուրքական նախաձեռնությամբ տապալվի, Թուրքիան նոր իշխանության համար ճանապարհ հարթողի կարգավիճակով Սիրիայում դիրքեր ամրապնդելու, ելնելով այդ դիրքերիցՙ իր ազդեցությունը տարածաշրջանում ծավալելու հաշվարկներ է անում: Իրատեսակա՞ն են թուրքական հաշվարկները: Ամենայն հավանականությամբՙ ոչ: Նախ իրատեսական չի թվում նախագահ Ասադի վարչակարգի տապալումը, ՆԱՏՕ-նՙ ի դեմս գլխավոր քարտուղար Ռասմուսենի , հայտարարել է, որ Սիրիայում ռազմական միջամտության նպատակ չի հետապնդում, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հազիվ թե հաստատի Թուրքիայի դիմումը, մեծ են նաեւ Սիրիայում դիրքեր ամրապնդելու Ֆրանսիայի շահագրգռությունները, էլ չենք խոսում Ռուսաստանի մասին, եւ գլխավորըՙ ԱՄՆ-ի նախանձախնդիր վերաբերմունքն է, որը նա ցուցաբերում է տարածաշրջանը այլ երկրների ներթափանցումից եւ նախաձեռնություններից զերծ պահելու հարցում: Այս ամենը ի սկզբանե ձախողման է դատապարտում թուրքական նախաձեռնությունը, եւ Թուրքիան Սիրիայում «ռազմական միջամտության» նախադրյալներ ստեղծելով ընդամենը խորացնում է թուրք-սիրիական հակասությունները, համոզելու համար տարածաշրջանի երկրներին, արաբական եւ իսլամական աշխարհին, որ ինքը հանձնակատար է, հետեւաբար չի կարող ինքնուրույն որեւէ դերակատարման հավակնություն ունենալ: |
