AZG Daily #44, 24-11-2017

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 100-րդ ՏԱՐԵԼԻՑ

Armenian Genocide

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ՆՈՐ ՀԵՌԱԽՈՍԱՀԱՄԱՐՆԵՐՆ ԵՆ

ԱԶԴԱԳԻՐ

 RSS | WAP | FACEBOOK | PDF | PDF-Culture    
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ
ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ | ԾԱՂՐԱՆԿԱՐՆԵՐ
ՀԱՅԵՐԵՆԸ ԱՓԻ ՄԵՋ` ԶՐՈՒՅՑ 48. ՄԻ ՏՐՑԱԿ ԿԱՆԱՉԻ
ԲԱԺԱՆՈՐԴԱԳՐՎԵՔ «ԱԶԳ»ԻՆ
ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ "ԱԶԳ-ՄՇԱԿՈՒՅԹ" ՀԱՎԵԼՎԱԾԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱՐԸ


Տեղադրվել է` 2009-01-12 11:05:38 (GMT +04:00)


Ընթերցված է` 10856, Տպվել է` 575, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 224

ԽԱՉԱԳՈՂ

ՊԱՐՈՒՅՐ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

«Թողնել ընտանիքը անտեր, երկար ու ձիգ տարիներ թափառել աշխարհի մի ծայրից մյուսը, արծաթ որսալու համար չխնայել ամեն տեսակ անազնիվ միջոցներ,- այդ խաչագողի գործն է»:

Րաֆֆի, «Խաչագողի հիշատակարան»

1954 թվականին կոմունիստական կուսակցությունը որոշեց ընդլայնել հացահատիկի ցանքատարածությունը խամ ու խոպան հողերն իրացնելով: Տարիներ հետո եւ տասնամյակներ շարունակ հայերը «խոպան էին գնում»: Իհարկե, ոչ հողեր մշակելու, մի ուրիշ խոպան էին հայտնաբերել անծայրածիր Խորհրդային Միության խորքերում, ամենուր, անսպառ շինարարությունՙ գոմեր, ակումբներ, կամուրջներ, ճանապարհներ, ասֆալտապատում, վերանորոգում, քանդել, կառուցել, բացարձակապես ամեն ինչ, չխորշելով ոչ մի աշխատանքից:

Հայը պանդուխտ էր, աստանդական, գաղթական, առեւտրական, նաեւ խոպանիստ դարձավ:

Խորհրդային վերջին տասնամյակներինՙ 1960-ական, 70-ական, 80-ական թվականներին համատարած էր արտագնացությունը: Հայաստանի գյուղերի գրեթե բոլորՙ պարապության դատապարտված կամ նվազ եկամտից դժգոհ եւ նույնչափ տղամարդիկ քաղաքներից մեկնում էին երկրի տարբեր անկյուններում գումար վաստակելու: Գնում էին սովորաբար հինգ-վեց ամսով, ամեն տարիքի աշխատունակներ, բայց տարիներով եւ ընդմիշտ մնացողներ էին լինում, որ մինչեւ հիմա տուն չեն վերադառնում կամ... երկու ընտանիք են պահում:

Ընտանիքներ էին քայքայվում, բարքեր էին փոխվում...

Անկախության տարիներին շարունակեցին գնալ, սակայն անհամեմատ քիչ, նոր ժամանակները որոշակի թելադրանքներ մտցրեցին, նոր հարաբերություններ, աշխատանքի նոր բնույթ, բիզնես... Բացի դրանից, գնացողների հիմնական զանգվածն արդեն արտագաղթել եւ հաստատվել էր դրսում, նույն Ռուսաստանում եւ այլուր, ընտանիքներով, սեզոնային արտագնացությունը վերածելով տեւական բնակության:

Այս գրքի մարդիկ եւ նրանց նմանները թողնում են ընտանիքը եւ արտագնացությամբ ապրուստի ճար կամ ավելի շատ եկամուտ փնտրում, բայց խաչագող չեն: Նրանք խոպանիստներ են, ոչ խարդախ, ոչ էլ առանձնապես ճարպիկ եւ աստանդության իրենց գումարը վաստակում են տաժանակիր աշխատանքով: Նույնիսկ որոշ խաբեբաների եւ փող յուրացնողների չի կարելի խաչագող համարել: Այդ դեպքում ինչո՞ւ «Խաչագող» եւ ոչ, ասենք, «Խոպանիստ» կամ «Խոպանիստի հիշատակարան», մանավանդ որ գիրքը նման է հիշատակարանի, խոպանի վեց ամիսների ժամանակագրություն: Սակայն խոպանի սեզոնը ծանր աշխատանքով չի սահմանափակվում: Խոպանը տաժանակիր աշխատանք է, բայց նաեւ վարակ է, որը մեկ գնացողին նորից է ձգում ոչ միայն մեծ գումարներով եւ ոչ պակաս փորձությունների ենթարկում, քան արծաթըՙ խաչագողին: Գուցե այստեղ է վերնագրի բացատրությունը... գուցե մոտավոր իմաստի գայթակղության եւ ենթադրվող շարունակության մեջ... Կամ էլ այդ բառը մնում է լոկ չարագուշակ սպառնալիք: Ենթադրություններն, իհարկե, չեն ավարտվում:

Պարույր Հակոբյանի այս վեպը, որն սկսում ենք հրատարակել ներկա համարի գրական հավելվածում, եթե չենք սխալվում, առաջին փորձն է խոպանչիության կամ, առավել ճշգրիտ, նոր պանդխտության երեւույթը գեղարվեստական գրականություն բերելու:


Գրքի կերպարներից երկու-երեքն են իրական, իրենց անուններով, մյուսները հորինովի են, որ սակայն հանդիպում են կյանքում, յուրաքանչյուր բրիգադում, ինչպես որ հորինովի եւ միաժամանակ իրականի է նման Դիվինոնՙ բնակավայր ինչ-որ տեղ Ալթայում: Չկա այդպիսի անվանում քարտեզի վրա, բայց շատերը կճանաչեն այդ գյուղըՙ Ուկրաինայում, Ուրալում, Սիբիրում... Ոմանք էլ հավանաբար իրենց ճանաչեն կամ գտնեն: Ենթադրությունը ընթերցողի իրավունքն է, հնարավոր չէ եւ չի կարելի արգելել: Գրողն էլ ունի երեւակայելու եւ հորինելու ազատություն: Ի վերջո սա գեղարվեստական գիրք է, վեպ, հորինվածք: Իսկ եթե հանկարծ պարզվի, որ իրոք կա նման գյուղ, նույն կամ նման տեղանքով եւ մարդկանցով, թեկուզ ոչ Ալթայում, եթե մեկինՙ Հայաստանում, Ուկրաինայում, Ալթայում կամ Կարելիայում, ծանոթ թվան իրադարձությունները եւ գործող անձինք, որեւէ անուն կամ դրվագ... համարեք զարմանալի զուգադիպություն:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ


© AZG Daily & MV, 2009, 2011, 2012, 2013 ver. 1.4
ARMINCO Global Telecommunications Геноцид армян Analitika.at.ua.