AZG Daily #24, 23-06-2017

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 100-րդ ՏԱՐԵԼԻՑ

Armenian Genocide

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ՆՈՐ ՀԵՌԱԽՈՍԱՀԱՄԱՐՆԵՐՆ ԵՆ

ԱԶԴԱԳԻՐ

 RSS | WAP | FACEBOOK | PDF | PDF-Culture    
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ
ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ | ԾԱՂՐԱՆԿԱՐՆԵՐ
ՀԱՅԵՐԵՆԸ ԱՓԻ ՄԵՋ` ԶՐՈՒՅՑ 96. ՈՐՈՇ ԳՈՒՆԱՏ ԱՆՀԱՏՆԵՐ ԷՏՈՑՆԵՐՈՎ ՀԱՏՈՒՄ ԵՆ ԾԱՌԵՐԸ, ԶԱՏՈՒՄ ՃՅՈՒՂԵՐԸ
ԲԱԺԱՆՈՐԴԱԳՐՎԵՔ «ԱԶԳ»ԻՆ
ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ "ԱԶԳ-ՄՇԱԿՈՒՅԹ" ՀԱՎԵԼՎԱԾԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱՐԸ


Տեղադրվել է` 2012-08-15 13:14:59 (GMT +04:00)

ԶՐՈՒՅՑ 56. ԲՈՂԿԻ ՊԵՍ ԱՌՈՂՋ ՄԱՐԴԸ ՃԱԿՆԴԵՂԻ ՊԵՍ ԿԱՐՄՐԵՑ

Մեր լեզվում լայն գործածություն ունեն ճակնդեղ, շաղգամ, տակ, բազուկ եւ բողկ բառերը: Տեսնենք, թե ինչ ծագում ունեն սրանք եւ ինչ նշանակություն են ստացել այժմ:

Նախ ասենք, որ այս բառերից ճակնդեղ -ը, բազուկ -ը եւ տակ -ը հոմանիշներ են, եւ բոլորն էլ նշանակում են նույն բույսը, ռուսերենՙ свекла : Չնայած տակ -ը ունի մասնավոր նշանակություն եւս, որը ռուսերենում արտահայտվում է бурак բառով: Այժմ այս բառերի ծագումնաբանության մասին:

Հր. Աճառյանը, ինչպես նաեւ Գր. Ղափանցյանը ընդունում են, որ ճակնդեղ բառը հայերեն է, եւ բառը մեզանից են փոխառել պարսիկները, քրդերը, թուրքերը, աֆղանները եւ այլն: Դրա համար հիմք է այն փաստը, որ հայերենում կա ճակն առանձին արմատը, իսկ, ինչպես պարզեցինք նախորդ զրույցում, դեղ բառը առաջին հիմնական իմաստով նշանակել է խոտ, բույս : Այսինքնՙ ճակնդեղ նշանակել է «ճակն խոտը, բույսը»:

Տակ նշանակում է «հատակը, խորքը, տակը», ինչպես նաեւՙ «բույսի տակի մասը, արմատը», որից էլ փոխաբերական իմաստով նշանակել է «ցեղ, տոհմ, զարմ»: Տակ բառի բոլոր իմաստներն, ըստ Հր. Աճառյանի, փոխառություն են պարսկերենից:

Ինչ վերաբերում է բազուկ բառին, ապա սկզբնապես այն նշանակել է «թեւ, ճյուղ»:

Հր. Աճառյանը տարակուսում է. բազուկ -ը բնիկ հայկակա՞ն բառ է, թե՞ փոխառություն պարսկերենից: Եվ, ի վերջո, որոշում է համարել փոխառություն: Չնայած այն բանին, որ բազուկ բառը «ճակնդեղ» իմաստով հայերենից փոխառել են թե՛ պարսիկները, թե՛ թուրքերը, թե՛ հույները: Չնայած այն բանին, որ կարող էր շատ հիմնավորված համարել, որ այդ բառը հնդեվրոպական նախալեզվից ուղիղ անցել է հայերենին եւ փոխառություն չէ:

Բազուկ բառը «ճակնդեղ» իմաստով եւ բազուկ բառը «թեւ» իմաստով նույնն են, քանի որ այդ բույսը երկար թեւեր ունի: Ինչպես գիտենք, ճակնդեղի պիտանի մասերն են տակը (արմատը) եւ բազուկները (թեւերը): Այս պատճառով էլ որոշ տեղերում ճակնդեղին բազուկ են ասում, որոշ տեղերումՙ տակ:

Շաղգամը բոլորովին այլ բույս էՙ խաչածաղկավորների ընտանիքի, ի տարբերություն ճակնդեղի եւ բողկի, որոնք թելուկազգիների ընտանիքից են: Շաղգամ -ը ռուսերեն рена -ն է եւ, ըստ «Արմատականի», փոխառություն է պարսկերենից:

Բողկը, ինչպես ասացինք, խաչածաղկավորների ընտանիքի բանջարաբույս է, ռուսերենՙ редька, редиска : Ըստ «Արմատականի»ՙ բնիկ հայերեն բառ է եւ ծագում է հայերեն բող «բույս, ծիլ» արմատից: Հետաքրքիր է, որ բառի նախնական եւ հիմնական նշանակությունը կորել է եւ պահպանվել է միայն երկրորդական նշանակությունը: Բող -ի «բույս, ծիլ» նշանակությունից արմատի կրկնությամբ առաջացել է հայերեն շատ գեղեցիկ բողբոջ բառը, ինչպես դող բառիցՙ դողդոջ -ը, պաղ բառիցՙ պաղպաջ -ը:

Նույն բող բառից է գավառական բոխի բառը: Այդպես է կոչվում մի դաշտային դառնահամ բույս, որի թթուն շատ հարգի է Հայաստանում: Որոշ բարբառներումկարմիր փոքրիկ բողկը անվանում են բոլոկի : Ինչպես կռահում եք, այստեղ նույն բողկ բառն է, որ մեզանից փոխառել են վրացիները, հետագայումՙ վրացերենից վերցրել են հայերըՙ որոշ գավառներում:

Ինչպես տեսանք, ստուգաբանությունն օգնում է նաեւ, որ շատ ու շատ բառերի այսօրվա իմաստներ ճշտվեն, անվանումները հայացվեն:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ


© AZG Daily & MV, 2009, 2011, 2012, 2013 ver. 1.4
ARMINCO Global Telecommunications Геноцид армян Analitika.at.ua.