AZG Daily #46, 08-12-2017

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 100-րդ ՏԱՐԵԼԻՑ

Armenian Genocide

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹԻ ՆՈՐ ՀԵՌԱԽՈՍԱՀԱՄԱՐՆԵՐՆ ԵՆ

ԱԶԴԱԳԻՐ

 RSS | WAP | FACEBOOK | PDF | PDF-Culture    
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ
ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ | ԾԱՂՐԱՆԿԱՐՆԵՐ
ՀԱՅԵՐԵՆԸ ԱՓԻ ՄԵՋ` ԶՐՈՒՅՑ 62. ԿԵՐ, ԲԱՅՑ ԿԵՐՂԻ ՉՈՒՏԵՍ
ԲԱԺԱՆՈՐԴԱԳՐՎԵՔ «ԱԶԳ»ԻՆ
ԼՈՒՅՍ Է ՏԵՍԵԼ "ԱԶԳ-ՄՇԱԿՈՒՅԹ" ՀԱՎԵԼՎԱԾԻ ՀԵՐԹԱԿԱՆ ՀԱՄԱՐԸ


Տեղադրվել է` 2012-08-15 13:14:59 (GMT +04:00)

ԶՐՈՒՅՑ 67. ԽԱՅՏԱՌԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ի՞նչ է խայտառակությունը. «ամոթալի, զազրելի գործ, ծաղր ու ծանակի առարկա դարձած արարք, վատ, տգեղ, անպատվաբեր վարքագիծ» եւ այլն: Ի՞նչ կազմություն ունի խայտաբղետ իմաստներ ունեցող այս բառը:

Խայտառակ բառն ստացվել է խայտ եւ առակ արմատների միացմամբ եւ նշանակում է «նշավակ, առարկա ծաղրի, նշան առակի»:

Մի արմատն է առակ -ը, որի մասին նախորդ զրույցում խոսեցինք: Ավելացնենք միայն, որ թե՛ խայտ -ը, թե՛ առակ -ը բնիկ հայերեն բառեր են:

Խայտ -ը հնդեվրոպական արմատ է, սկզբնապես նշանակել է «լույս, փայլել, երեւալ, այրել»: Հետագայում նշանակել է «խատուտիկ, պիսակավոր». հիշենք կարմրախայտը եւ խատուտիկը:

Նշենք նաեւ, որ խայտ -ի փոխարեն այժմ, չգիտես թե ինչու, գործածում են օտար խալ բառը:

Խայտալ հայերենում նշանակում է «ուրախությունից թռչկոտել, սաստիկ ուրախանալ»: Գերմաներենում կա heiter «ուրախ» բառը, որը թե՛ իմաստով, թե՛ հնչողությամբ գրեթե նույնն է մեր բառի հետ:

Խայտ բառից է նաեւ խայծ -ը, որի բուն եւ առաջին նշանակությունն է «պիսակ, բիծ»: Խայծ նշանակել է նաեւ «չորս կողմը պատող սպիների մեջ մաքուր մնացած մի կտոր տեղՙ մարմնի վրա»: «Արտի մեջ մի փոքր չվարած մասը» նույնպես խայծ է: Սրանցից էլ փոխաբերաբար բխում է սակավության, նվազության գաղափարըՙ «մի քիչ, փոքր ինչ, մի պատառ»: Հենց այս վերջինից էլ առաջացել է «մսի փոքր կտոր, որ իբր ձկան կեր կարթի ծայրին են ամրացնում ձուկ բռնելու համար» իմաստը: Չնայած խայծ կարող էին դառնալ հենց սպիները եւ ոչ թե սպիների մեջ մաքուր մնացած մի կտոր տեղը: Չէ՞ որ տղամարդիկ սիրում են հպարտանալ իրենց սպիներով, որոնք կանանց համար կարող են լինել խայծ:

Փոխաբերաբար խայծ նշանակում է «մեկին հրապուրելու, իր կողմը գրավելու, որեւէ ծուղակի մեջ գցելու միջոց»: Ասենքՙ օձի լեզուն խայծ է կնոջ սիրտը գրավելու համար: Ճիշտ է, օձի լեզու ունենալը կարծես թե քիչ է, պետք է նաեւ այդ լեզուն թափել :

Վերջում նշենք, որ գավառական խատուտիկ, խատուլիկ «գույնզգույն, սիրունիկ» բառերը դարձյալ խայտ -ից են: Խատուտիկ ծաղիկը իր անունն ստացել է, ամենայն հավանականությամբ, կամ դեղին ծաղկապսակի պատճառով, կամ սպիտակ սերմնագլխիկի:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ


© AZG Daily & MV, 2009, 2011, 2012, 2013 ver. 1.4
ARMINCO Global Telecommunications Геноцид армян Analitika.at.ua.