1925-2011: Այս ժամանակն իր մեջ ամփոփում է Կարպիս Սուրենյանի երկրային կյանքի տարիները: Աթենքի ոսկեհորդ արեւի, հին հունական մշակույթի լույսը ծննդից իր մեջ կրող ու Հայաստան բերող գրողը մինչեւ կյանքի ավարտը, մինչեւ հոկտեմբերի աշնանային այն տաք օրվա շոյանքըՙ կյանքը, աշխարհն ապրեց իր հոգու գեղեցկությունների, իր ներաշխարհի շքեղ գույներիՙ մերթ հախուռն- ըմբոստ, ...

...Արեւը բավական իջել է արդեն, գնամ իմ սիրելի մասրենուն իրիկնային «լույս զվարթ» բարեւս ասելու: Ահա, իր բարեձեւ կազմվածքի պչրանքով, իր զմրուխտ կանաչի մեջ հարյուրավոր հակինթ-հակինթ կլոր փայլուն մասուրների կարմիրով ժպտում է նա, ոչ միայն արեւին, ահա ժպտաց ինձ էլ, ճանաչում է իր մտերիմին: Իր ետեւում լեռնադաշտերի այն հեռաստանն էՙ իրիկնացած ...

Անցած տարի հունվարին «Ազգ»-ի այս էջերի անդրանիկ թողարկման համար խմբագիրը դիմեց Կարպիս Սուրենյանինՙ հոդվածի խնդրանքով: Կարպիս Սուրենյանը մեր թերթի ամենասիրված հեղինակներից է, ամենաստեպ գրող հոդվածագիրը, ավելի շուտ էսսեիստը: Եվ այն քչերից, որի հետ իսկապես հոգեկից մտերմություն էր ստեղծվել: Դա թանկ բարեկամություն էր, կյանքի այն հազվադեպ շռայլ պատեհությունը, որ հնարավորություն է ...

Գրող Կարպիս Սուրենյանի (Սարկավագյան) հետ մեր կապը սկսում է Մելգոնյան կրթական գիշերօթիկ դպրոցից: Մելգոնյանը յուրահատուկ մթնոլորտով դպրոց մըն էր, կրնամ ըսել բառացիկ, մի քանի հարյուր տղաներ եւ աղջիկներ, տարբեր երկրներից, հիմնականում Սիրիա, Լիբանան, Հունաստան, Եգիպտոս, պատանիներ, գալիս էին մի քանի տարի մնալու, իրար հետ ապրելու եւ սովորելու, գրեթե փակ տարածության ...

Կարպիս Սուրենյանի հետ ծանոթացել եւ ընկերացել եմ 1956 թ., երբ Մոսկվայում կայանալիք երիտասարդ գրողների խորհրդակցությանը մասնակցելու համար Հայաստանի գրողների միությանը, չգիտես ինչու, գուցե առանց գլխի ընկնելու, ընտրել էր չորս հայրենադարձ արձակագրիՙ Հայկ Վարդանյան, Կարպիս Հոգտանյան, Կարպիս Սուրենյան եւ ես: Ասացի, որ մենք ընկերներ դարձանք Կարպիսի հետ, թեեւ ես դեռ դպրոցական ...

Հանդերձյալ կյանքի գոյությանը չէր հավատում, հակառակ որ Հայ առաքելական եկեղեցու գիտակը, պաշտողն ու պաշտպանողն էր: Վերջ, ասում էր, այս կյանքով վերջանում է ամեն բան: Վերամարմնավորման գաղափարը մերժելով մերժում էր, հակառակ որ հնդկական ու մանավանդ չինական փիլիսոփաներին ու փիլիսոփայությանը կատարելապես էր տիրապետում, ինչպես հին հույներին ու հռոմեացիներին: Պաշտում էր բնությունը եւ ...

Ուրբաթ, 7 հոկտեմբեր 2011-ին, լիբանանահայ մամուլը կը գուժէր Կարպիս Սուրէնեանին մահը:

...Եվ ի վերջո, մի օր հասնում է պահը, երբ գրողը, սովորականի պես, ելնում է իր գրասեղանի առջեւից, թողնում է գրասեղանը, գրիչըՙ անավարտ ձեռագրի վրա, ակնոցըՙ ձեռագրի կողքին, բաճկոնըՙ աթոռի թիկնակին, կես մեքենագիր էջը` գրամեքենայի գլանին, եւ անաղմուկ դուրս է գալիս, բայց, իհարկե, միայն կարճ ժամանակով, իհարկե միայն մի քանի րոպեով... ...

- «Մաքուր ձեռքեր», «Հայպետհրատ», 1959 թ.

Կարպիս Սարգկաւագեան կը կոչուէր ան Կիպրոսի Մելգոնեան կրթ. հաստատութեան մէջ իր ուսանողական տարիներուն:

Կարպիս Սուրէնեանի մահուան բօթը աղջիկս Երեւանէն հեռաձայնով շատ զգոյշ հաղորդեց. մէկ անգամէն չյայտնեց, նախապատրաստեց զիս` «Պապ, գէշ լուր մը պիտի տամ, շատ պիտի նեղուիս» ըսելով, գիտնալով, որ այդ անսպասելի գոյժը իսկապէս կրնար զիս ցնցել:

Կարպիս Սուրենյանի հետ ծանոթացել եմ 90-ականներին:

Կարպիս Սուրենյանի հետ մտերմացել եմ 1960-ականներին: 1969թ. լույս տեսավ իր «Բնիկ որտեղացի՞ եք» գիրքը: Այնտեղ ես կարդացի մոտ ընկերոջսՙ ջութակահար Ժան Տեր-Մերկերյանի մասին գրված իր համառոտ ու հրաշալի խոսքը: «Սովետական արվեստ» ամսագրում աշխատելու տարիներին ծանոթացա Կարպիսի հետ, շատ արագ մտերիմներ դարձանք: Հաճախ միասին դուրս էինք գալիս Երեւանից, շրջում Հայաստանի տարբեր ...

[201200210.jpg]