«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ

https://www.azg.am | WAP | WAP-CULTURE

#214, 2004-11-30 | #215, 2004-12-01 | #216, 2004-12-02


ՀԱՅԱՍՏԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՄԵԿՈՒՍԱՑՄԱՆ ՀԵՌԱՆԿԱՐԻՆ ԴԻՄԱՑ

ԵՐՈՒԱՆԴ ԱԶԱՏԵԱՆ, Դետրոյթ, ԱՄՆ

Կարծէք բաւարար չըլլային Հայաստանի տնտեսական դժուարութիւնները, սահմաններու փակման վտանգներն ու հայաթափման տխուր ընթացքըՙ այսօր մեր հայրենիքը կը գտնուի նաեւ դիւանագիտական մեկուսացման հեռանկարին դիմաց:

Երբ յաճախ կը նախատեսուէր, որ Ղարաբաղի հարցով ժամանակը կը գործէ հայոց դէմՙ ճիշդ այսօրուան զարգացումներուն վախով է, որ կը պարզուէին այդ զգուշացումները: Ղարաբաղեան ուժերուն եւ Ադրբէյջանի միջեւ հաստատուած հրադադարի դիւրաբեկ վիճակը տասնամեակ մը ամբողջ հարցը պահեց «սառուցեալ բախումներ»ու սահմանին մէջ, մինչեւ այն օրը, որ միջազգային յարաբերութիւնները բարենպաստ պայմաններ ստեղծէին կողմերէն մէկուն համար քաղաքական նախաձեռնութիւնը վերցնելու եւ անցնելու գրոհի, եթէ ոչ ռազմական ճակատի, գոնե քաղաքական գետնի վրայ, որ աւելի վատթարացումով կրնայ նաեւ դուռը բանալ առաջինին առջեւ:

Դժբախտաբար, այսօր նախաձեռնութիւնը վերցնողը Բաքուն էՙ պաշտպանողական դիրքի մատնելով Երեւանի եւ Ստեփանակերտի իշխանութիւնները:

Ադրբէյջանի կառավարութիւնը ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի օրակարգին վրայ անցընելով «գրաւեալ հողամասերու վերաբնակեցման» հարցը կը ջանայ Ղարաբաղի խնդիրը իր շրջանային պարունակեն անցընել միջազգային մակարդակի: Մանաւանդ ընդհանուր ժողովի քննարկման բեմին վրայ հայերս գրեթէ չունինք պաշտպաններ, ինչպէս արդէն ցոյց կու տայ քուէարկողներուն հաշուեկշիռը:

ՄԱԿ-ի նախորդ որոշումները, որոնք առնուած էին բախումներու թէժ օրերուն, աւելի քան տասը տարիներէ ի վեր կը չարաշահուին Բաքուի եւ Անկարայի իշխանութեանց կողմէ: ՄԱԿ-ի թիւ 822, 853 եւ 884 որոշումները կը վերաբերին Ղարաբաղին, եւ ազերի կողմը աւելի եւս առաձգական մեկնաբանութեամբ մը կ՛օգտագործէ զանոնք ընդդէմ Ղարաբաղի եւ Հայաստանի իշխանութեանց:

Ադրբեջան ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովի 59-րդ նիստի օրակարգին վրայ յաջողեցաւ անցընել Ղարաբաղի հարցը, իբրեւ «տարածաշրջանի խաղաղութեան եւ ապահովութեան սպառնացող հրատապ խնդիր»: Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութիւնը ոգի ի բռին աշխատեցաւ քուէներ ապահովելու եւ ձախողութեան մատնելու ադրբեջանական քաղաքական սադրանքը: Թէեւ Ընդհանուր ժողովի որոշումները պարտադիր չեն գործադրուելու, ինչպէս կրնան ըլլալ Ապահովութեան խորհուրդի որոշումները, այսուհանդերձ քաղաքական աշխատանքը եւ անոր հետեւանքով ստեղծուած քուէներու պատկերը շատ բան կ՛ըսեն տուեալ երկրի եւ անոր դատին միջազգային տարողութեան մասին:

Միայն Իսրայէլի նման երկիրներ կրնան անտեսել Ընդհանուր ժողովի (եւ նոյնիսկ Ապահովութեան խորհուրդի) որոշումները, առանց դիմագրաւելու անբարենպաստ հետեւանքներ, որովհետեւ կը վայելեն Մ. Նահանգներու նման հզօր երկրի մը անսակարկ եւ աներկբայ թիկունքը, սակայն այդ որոշումները, նոյնիսկ եթէ գործադրելի չըլլան, կ՛անդրադառնան երկրի քաղաքական ընդհանուր շահերունՙ Հայաստանի նման երկիրներու պարագային: Արդէն օրակարգի յանձնաժողովի քուէարկութինը եւ Ընդհանուր ժողովի քուէարկութիւնը շատ յստակ կերպով կը պարզաբանեն, թէ Հայաստան քանի՞ բարեկամ երկրի կրնայ ապաւինիլ միջազգային հրապարակի վրայ: Յանձնաժողովի քուէարկութեան ընթացքին 9 երկիրներ քուէարկեր են ի նպաստ Ադրբէյջանի առաջարկին եւ 14 երկիրներ մնացեր են ձեռնպահ, ոչ մէկ երկիր կողմնակցած է Հայաստանի:

Ընդհանուր ժողովի մէջ կատարուած քուէարկութեան ընթացքին միայն որոշման դէմ քուէարկած են Հայաստանը եւ ափրիկեան երկիրներէն Գամբիան, որուն ներկայացուցիչը ետքէն անդրադառնալով հարցի էութեան յայտնած է, թէ ինք կը կարծէր քուէարկած ըլլալ հակառակ ուղղութեամբ... Այս ալ հարցին երգիծական բաժինն է եւ կը բացատրէ, թէ այլ երկիրներ որքա՛ն ծանօթ են մեզի համար այնքան կենսական հիմնախնդիրներուն:

Վերլուծելով քուէարկութեան արդիւնքները, մեզի զարմանք չի պատճառեր, որ իսլամական համախմբումի երկիրները կողմնորոշուին Ադրբէյջանի հետ, որքան ալ Հայաստանի ներկայացուցիչը, իր համոզիչ ելոյթով, ջանացած ըլլայ բացատրել տագնապին ոչ կրօնական բնոյթը: Զարմանալին այն է, որ բարեկամ կարծուած երկիրներ, ինչպիսիք են Իրանը, Ուկրաինան, Ղազախստանը, Կիրգիզստանը պաշտպան կանգնին Բաքուի դիրքին:

Իսկ ձեռնպահ մնացող կամ բացակայող երկիրներու թիւը աւելի գերակշիռ է եւ մեզի կը ներկայացնէ հետաքրքրական պատկեր մը: Օրինակ, իսլամական երկիրներէն Ալջերիա եւ Եգիպտոս չեն կողմնորոշուած Ադրբէյջանին ի նպաստ, համոզուած ըլլալով, որ տագնապը կրօնական բնոյթ չունի եւ թէ Հայաստանի արտգործնախարարութիւնը կարողացած է իր համոզչական աշխատանքը տանիլ անոնց մօտ:

Նույնպէս ձեռնպահ մնացող երկիրներու կարգին կը գտնուին Կանադան եւ Զուիցերիան, որոնք վերջերս ճանչցան Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ ուր կը կարծուէր, որ հայերը կրնային որոշ քաղաքական կշիռ մը ունենալ: Կիպրոսի ձեռնպահ մնալը ուղղակի ապշեցուցիչ է, երբ հայոց հետ ճակատագրի եւ քաղաքական կեցութեան այնքան նույնութիւններ ունի այդ երկիրը: Իսրայէլ իր կարգին ձեռնպահ մնացած է գուցէ հակակշռելու համար Հայոց ցեղասպանութեան նկատմամբ իր վերջին դիրքաւորումը եւ կամ հանգիտութիւններ գտնալ կարծած է պաղեստինեան ճակատի վրայ իր վարած քաղաքականութեան հետ...

Ու տակաւին ձեռնպահ մնացած են բարեկամ երկիրներէն Յունաստանը, Լեհաստանը, որուն հովանաւորութեան ներքեւ Հայաստան հրաւիրուած է ոյժ ղրկելու Իրաք: Իսկ Լիբանանի ձեռնպահութիւնը պէտք է վերագրել խորհրդարանի վեց հայ երեսփոխաններու անուշադրութեան, որովհետեւ կը թուի, թէ անոնք տարուած էին վերջին օրերու նախարարական փոփոխութեանց քաղաքական խաղերով:

Քուէարկութեան ընթացքին բացակայած են երկու բարեկամ կարծուած երկիրներՙ Սուրիա եւ Բելառուս, հաւանաբար քաղաքական նկատառումներով, չայպանուելու համար կողմերէն:

Բնականաբար, Ադրբէյջանի ներկայացուցիչըՙ Եաշար Ալիեւը, իբրեւ «հրատապ» հարց ներկայացուցած է «գրաւեալ հողերու վերաբնակեցման» խնդիրը: Անոր ձայնակցած է Ալթայ Չենգիզէր, Թուրքիոյ ներկայացուցիչը: (Զուգադիպութեամբ մը այս շրջանին Թուրքիա կը վարէ նախագահութիւնը Իսլամական խորհրդաժողովի կազմակերպութեան (OTC), հակառակ որ մէկ կողմէ ան կը մասնակցի իսլամական երկիրներու դէմ սարքուած բոլոր դաւերուն եւ, միւս կողմէ, երկիւղած դիմագծութեամբ իսլամապաշտութիւն կը քարոզէ: Եւրոպական միութեան մէջ մտնելով Թուրքիա խարդաւանքի միեւնոյն քաղաքականութիւնը պիտի վարէ ընդդէմ այդ միութեան շահերուն):

Պակիստան եւս ամէնէն մոլեռանդ պաշտպաններէն եղած է Ադրբէյջանի, ոչ միայն այսօր Զօր. Մուշարաֆի օրօք, այլ նաեւՙ Բենազիր Բհութոյի վարչապետութեան շրջանին: Այս երկիրը, որ աշխարհի գլխուն Աֆղանիստանի թալիբանները ստեղծեց, այսօր կանգնած է Բաքուի կողքին ոչ միայն քաղաքականօրէն, այլ նաեւ զինուորական օժանդակութեամբ: Հետեւաբար զարմանալի պիտի չըլլար, որ Պակիստանի ներկայացուցիչըՙ Մասուդ Խալիդ, արտայայտուէր յօգուտ Ադրբէյջանի եւ պահանջէր, որ հարցը դրուի օրակարգի վրայ:

Այս նախաձեռնութեան դէմ արտայայտուած է Ֆրանսայի ներկայացուցիչը: Միշէլ Դիւքլօ, յանուն Մինսկի խումբի եռանախագահներունՙ Ռուսաստանի եւ Մ. Նահանգներու հետ: Բնականաբար պրն Դիւքլոյի ելոյթը վերջին հաշուով կը համապատասխանէ Հայաստանի շահերուն, սակայն անոր դիրքը թելադրուած էր բոլորովին տարբեր դրդապատճառներէ. հարցը ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին բերելով Մինսկի խումբը մասամբ պիտի կորսնցնէր իր հակակշիռը տարածաշրջանի ճակատագիրը որոշելու, մանաւանդ որ Ֆրանսայի ներկայացուցիչը կը դաւանի, որ որոշ յառաջխաղացք արձանագրուած է բանակցութեանց մէջ, Պրահայի եւ Ասթանայի խորհրդակցութեանց ընթացքին:

Եթէ այդ երկիրները դէմ էին Ադրբէյջանի նախաձեռնութեան, ինչո՞ւ իրենց կարծիքը չյայտնեցին իրենց քուէներով: Ասիկա կը պարզէ ողբերգական պատկեր մը, թէ ոչ մէկ երկիր շօշափելի շահ մը ունի Հայաստանէն եւ անոնցմէ ոեւէ մէկը մտահոգուելու պատճառ ունի իր քուէարկութեան հետեւանքներէն:

Եւ այսպէսով Հայաստան ՄԱԿ-ի միջազգային բեմին վրայ կը մնայ առանձին Գամպիայի շուարած ներկայացուցիչին կողքին:

Նոր խաղաքա՞րտՙ Բաքուի ձեռքին

Հայաստանի մեկուսացումը այսօր չէ որ սկսած է. անոր աղբիւրը կարելի է տեղաւորել երկրի իշխանութեան բնազդական այն կողմնորոշման վրայ, որ անխուսափելիօրէն զանոնք առաջնորդած էր ռուսական արեւելումի, պատմական դառն փորձառութեան այն աւանդութեամբ, որ թրքական սպառնալիքի դիմաց Հայաստան պէտք ունի հզօր պաշտպանութեան մը: Երեւանի իշխանութիւնները կը ջանան իրենց քաղաքականութեամբ հակակշռել ռուսական զօրքի խախուտ եւ անապահով ներկայութիւնըՙ ամերիկեան տնտեսական օժանդակութեան դիմաց:

Այդ մեկուսացման մէջ անկասկած իր դերն ունի Մ. Նահանգներու քաղաքականութիւնը Կովկասի մէջ, որուն կը հետեւին շատ մը երկիրներ: Երբ Բաքու-Ջեյհան քարիւղատար խողովակները սկսան կառուցուիլ, Անկարան եւ Բաքուն շրջանցեցին Հայաստանը, ի գին հսկայ ծախսերու եւ ցանցին մէջ առին Վրաստանըՙ Ուաշինգտոնի օրհնութեամբ: Այնուհետեւ Քոլին Փաուելի եւ Ռամսֆելդի այցելութիւնները Բաքու եւ Թիֆլիսանտեսելով Երեւանըաւելի ամրապնդեցին Հայաստանը մեկուսացնելու քաղաքականութիւնը, որմէ այսօր ոյժ եւ համարձակութիւն կը ստանայ Բաքուի իշխանութիւնըՙ արձակելու համար իր քաղաքական պայքարը Հայաստանի դէմՙ ՄԱԿ-ի հրապարակին վրայ: Այս պատկերով կը սահմանուի նաեւ, թէ որքան քաղաքական կշիռ կրնան բանեցնել հայերը Ամերիկայի մէջ:

Բաքուի աւատապետական իշխանութիւնը քաղաքական իմաստուններու պէտք չունի միջազգային նեցուկ կամ օժանդակութիւն ապահովելու, որովհետեւ քարիւղի ազդակը լիովին կը փոխարինէ այդ դերը:

Հայաստանի այս ողբերգական մեկուսացման մէջ մխիթարութիւն պէտք չէ փնտռեն ընդդիմութեան ղեկավարները, ոչ ալ սովետական օրերէն ժառանգ մնացած դուրսի ոխակալները, որոնք պատրաստ են նոյնիսկ եղանակի վերիվայրումները վերագրելու... իշխանութեանց «ձախաւերութեան»:

Այս ճգնաժամային վիճակէն պէտք է դասեր քաղէ ընդդիմութիւնը, որ Ազգային ժողովը պայքարի ենթարկելով, կը ձգտի անդամալուծել օրէնսդիր իշխանութիւնը: Իրենց կարգին, Ազգային ժողովի իշխանամէտ ներկայացուցիչներ եւ կոալիցիայի անդամներ եւս, որոնք այնքան պայքարներով եւ կաշառքներով խորհրդարան մտան, աւելի լուրջի պէտք է առնեն իրենց պաշտօնը, դիւրացնելով գործադիր իշխանութեան աշխատանքը, կամ առնուազնՙ չբարդացնելով արդէն անոնց դիմագրաւած մարտահրաւէրները:

Ադրբէյջանի գրաւեալ տարածութեանց հարցը օր մը պիտի վերածուէր քաղաքական հրատապ խնդրի, որովհետեւ հայկական կողմի պատմական եւ իրաւական տուեալները երբեք չորդեգրուեցան նոյնիսկ բարեկամ պետութեանց կողմէ եւ Ղարաբաղը միշտ բնութագրուեցաւ իբրեւ հայաբնակ հողամաս մը Ադրբէյջանի սահմաններուն մէջ եւ այդ երկրի հողային ամբողջականութիւնը նկատուեցաւ քաղաքական սրբութիւնը մը, հակառակ անոր, որ Ղարաբաղ երբեք մաս չէ կազմած Ադրբէյջանին:

Հողային ամբողջականութեան տարազի սկզբունք մըն է, որ հակակշռի տակ կը պահէ բազմաթիւ անջատողական շարժումներՙ նախկին Խորհրդային Միութեան սահմաններէն ներս: Հետեւաբար միջազգային հասարակութիւնը կը խուսափի նախընթացներ ստեղծելէ:

Հարցը վստահաբար պիտի ստանար տարբեր բնոյթ, եթէ Հայաստան ունենար աւելի հզօր քաղաքական կշիռ, կամ բնական հարստութիւն (օրինակՙ քարիւղ): Երեւակայեցէք, որ Շարոնի կողմէ գործադրուած ամէն բարբարոսութիւն պաղեստինցի ժողովուրդին նկատմամբ կը բացատրուի ու կը պաշտպանուի իբրեւ «Իսրայէլի ապահովութեան» արդարացում:

Այդպիսի դիրքի մը բացակայութեան պատճառով Հայաստան կը մնայ քաղաքական առանձնութեան մէջ, իսկ Ղարաբաղի ճակատագիրը կը պահպանուի միայն տեղւոյն ժողովուրդին վճռակամութեամբ, սակայն առանց ստուգապէս գուշակելու, թէ մինչեւ երբ:

Շուրջ երկու տարի առաջ Հայաստանի մեջ անակնկալօրէն մասնակցեցայ բարձրաստիճան ժողովի մը, ուր Դաշնակցութիւնը կ՛առաջարկէր համահայկական տարողութեամբ հրապարակային շարժում մը սկսիլ Ղարաբաղի վերաբնակեցման նպատակով: Բարեբախտաբար, գործադիր իշխանութիւնները այնքան ջերմ չէին աղմկարար նման ծրագրի մը նկատմամբ: Արդէն այդ պահուն զգացի, թէՙ ա) Դաշնակցութիւնը կը նպատակադրէր ժողովրդականութիւն շահիլ այդ շարժումին կնքահայրութեամբ, բ) միտքիս առջեւ պարզուեցաւ ճիշդ այսօրուան պատկերը, ուր Ադրբէյջան կը դիմէ ՄԱԿ-ինՙ նման շարժումով մեղադրելու համար Հայաստանը: Հակառակ որ հաւաքուած էինք երեւութապէս սրբազան նպատակի մը համար, զգացումներս յաղթահարելով ընդդիմացայ առաջարկին, պատճառաբանելով քաղաքական այն հետեւանքները, որոնք կը պարզուին այսօր, երբ դեռ պաշտօնական նման քաղաքականութիւն մը գոյութիւն չունի:

Որդի Ալիեւի նոր դիրքորոշումները եւ անոր ռազմաշունչ արտայայտութիւնները կը պարզեն, որ Ադրբէյջան գիտակից է, թէ քաղաքական հովերը սկսած են ուղղութիւն փոխել. ան իր ռազմական սպառնալիքներուն կը զուգորդէ դիւանագիտական նոր արշաւանքը, նուազագոյն զիջումներով լուծելու համար Ղարաբաղի տագնապը:

Արդէն Իլհամ Ալիեւ դադրած է անգամ կրկնելէ իր հօր առաջակը, թէ «հնարաւոր առաւելագոյն ինքնավարութիւն» պիտի շնորհէ Ղարաբաղի հայերուն, Ադրբէյջանի իշխանութեան ներքեւ: Այդ բանաձեւին վերջին պաշտպանը մնացած է նախկին արտաքին գործոց նախարար Զուլֆուգարով, որ վերջերս մասնակցեցաւ Միչիգանի համալսարանին մէջ կայացած եւ Ղարաբաղի տագնապին նուիրուած գիտաժողովին, զոր կազմակերպած էր Ժիրայր Լիպարիտեան, այդ օրերուն Հայաստանի բանագնացը Զուլֆուգարովի դիմաց:

Երբ հրապարակով հարց տուի պրն Զուլֆուգարովին, թէ օրինական ի՞նչ սահմանում կրնայ տալ «հնարաւոր առաւելագոյն ինքնավարութեան», որուն երաշխիքով հայերը իրենց ողջ գլուխը դնեն Բաքուի հովանիին տակ, Ադրբէյջանի ներկայացուցիչը մնաց ընդհանրութիւններու մէջ, եզրակացնելով, որ միջազգային իրականութեան մէջ գոյութիւն ունին բազմաթիւ նախընթացներ եւ կարելի է անոնցմէ որեւէ նախատիպար որդեգրել:

Ադրբէյջանի այսօրուան մեղադրանքը ՄԱԿ-ի առջեւ այն է, թէ Հայաստան գրաւած է Ադրբէյջանի հողամասին 20 տոկոսը եւ կը ջանայ այդ տարածքները վերաբնակեցնել հայերով:

ՄԱԿ-ի ներկայի վիճաբանութեան առիթով շատ այժմէական յօդուած մը գրած է Ռուսաստանի նախկին միջնորդը Ղարաբաղի բանակցութեանցՙ Վլադիմիր Կազիմիրով (որ, ի դէպ, մասնակիցներէն էր Միչիգանի գիտաժողովին), որուն յօդուածը երեւցաւ «Վրեմիա նովոստի»ի նոյեմբեր 1, 2002 թիւին մէջ: Ռուս դիւանագէտը նախ պատմական տուեալներ կը ներկայացնէ այն մասին, թէ ինչպէս Ադրբէյջան զինադադարի որոշումները յաջորդաբար խախտելով պատճառ դարձաւ հողային այդ կորուստներուն: Յետոյ ճշգրտումներ կ՛ընէ կենսական թիւերու, որոնք չափազանցուած կերպով կը ներկայացուին միջազգային հասարակութեան:

Կազիմիրով կը մեղադրէ Ադրբէյջանը, որ այսօր ՄԱԿ-ին դիմելով կը ջանայ տագնապին պատճառը շրջել եւ հետեւանքներուն վրայ կեդրոնացնել դիւանագիտական աշխարհի ուշադրութիւնը: Ըստ իրենՙ տագնապին պատճառը Ղարաբաղի գոյավիճակին ճշդումն է, իսկ հետեւանքըՙ հողային կորուստը: Ադրբէյջան իրականութեան մէջ կորսնցուցած է իր հողային տարածքին միայն 9 տոկոսը եւ ոչ թէ 20, նոյնիսկ Ղարաբաղն ալ եթէ հաշուի առնուի, լաւագոյն պարագային 14 տոկոսը չ՛անցնիր վիճելի հողերուն սահմանը: Իսկ պատերազմի հետեւանքով ստեղծուած գաղթականութեան թիւը կը ներկայացուի իբրեւ մէկ միլիոն. իրականութեան մէջ այդ թիւը կը տարուբերի 700.000-ի եւ 750.000-ի միջեւ, որուն դիմաց Ադրբէյջանի տարածքէն տեղահանուած են 400.000 հայ գաղթականներ, ըստ Խորհրդային Միութեան վերջին մարդահամարին:

Պէտք է նկատի ունենալ նաեւ, որ նախապէս Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար շրջանի տարածքին մաս կազմող Գետաշէնի եւ Շահումեանի շրջանները կը գտնուին Բաքուի լուծին տակ ամբողջովին հայաթափուած: Այդ շրջանները կը ներկայացնեն Լեռնային Ղարաբաղի հողային տարածքին 15 տոկոսը:

Հեյդար Ալիեւի շրջանին Բաքուի իշխանութիւնները արդէն կը թուէին հաշտուած ըլլալ Ղարաբաղի տարածքին եւ Լաչինի միջանցքի կորուստին հետ եւ կը ջանային սակարկութեան մտնել ռազմագիտական նպատակներով գրաւուած այդ հինգ շրջաններու եւ մասնակիօրէն գրաւուած երկու շրջանի հարցերուն շուրջ:

Անելի դիմաց կը գտնուէր նաեւ կողմերը հակադրող փուլային թէ փաթեթային տարազը: Այսօր, այս բոլոր հարցերը դրուած են երկրորդական դիրքի վրայ եւ Ադրբէյջանի նպատակը կը թուի ըլլալ դիւանագիտութեամբ թէ զէնքով վերատիրանալ Լեռնային Ղարաբաղին եւ գրաւեալ միւս տարածքներուն: Այս վճռականութիւնը նաեւ կը բխի Իլհամ Ալիեւի այն համոզումէն, թէ Հայաստան այսօր կը գտնուի տկար դիրքի մէջ եւ պարտադրուած էեթէ ոչ պատրաստզիջումներ ընելու: Դժբախտաբար Ալիեւի այդ կարծրացման ոյժ կու տայ նաեւ միջազգային քաղաքական հասարակութիւնըՙ Ղարաբաղի հարցի ինքնորոշման իրաւունքը ստորադասելով Ադրբէյջանի հողային ամբողջականութեան սկզբունքին:

Դժուար է կռահել Բաքունի կարծրացման եւ տագնապի սրացման հետեւանքները:

Եթէ հնարաւոր չըլլայ Ադրբէյջանի պահանջը ջնջել ՄԱԿ-ի օրակարգէն, հաւանաբար Հայաստան պատրաստ պէտք է ըլլայ դիմագրաւելու աննպաստ նոր որոշում մը, որով զօրացած Ադրբէյջան պիտի կարենայ դիմել զէնքի եւ օրինական սեպել իր գրոհը: Ժամանակը ցոյց պիտի տայ : Մինչ այդ հայութիւնը չի կրնար անխռով սպասել դէպքերու վախճանին:


© AZG Daily & MV, 2009, 2011, 2012, 2013 ver. 1.4