RSS | FACEBOOK | NLA
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ

#085, 2013-05-23 > #086, 2013-05-24 > #087, 2013-05-25 > #088, 2013-05-30 > #089, 2013-05-31

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #87, 25-05-2013



Մշակույթ

Տեղադրվել է` 2013-05-24 23:37:58 (GMT +04:00)


Ընթերցված է` 1852, Տպվել է` 78, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 78

ԲՈՒՐՋԻ ՏԱՃԱՐԻՆ ՄԷՋ

ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆ, Բուրջ, 17 մայիս, 2013

«Սարգիս ծառայ Աստուծոյ...»

Ֆրանսայի հին գաւառներէն 18-րդն է Բերրին (Berry): Շերի նահանգը մաս կը կազմէ անոր, իսկ Բուրջ (Bourges) քաղաքը մայրաքաղաքն է Շերի (Cher), որ դարձած է 12-դարուն Շառլ (Կառլոս) 7-րդ թագաւորին նստավայրը:

Բուրջ զինուորական ճարտարուեստի կեդրոն է, նաեւ մշակութային քաղաք մը իր հինգ թանգարաններով.

1 - Ֆրանսայի գեղեցկագոյն Սենթ Էթիէն տաճարին մէջ, կառուցուած 1195- 1324 թուականներուն, տեղի կ՛ունենան, ամէն գարնան, դասական երաժշտութեան տօնահանդէսներ: Ընթացիկ մայիս ամսուան 19-ին Մոցարտի գլուխգործոցըՙ Ռեքվիէմը (Requiem) նուագուեցաւ 150 երաժիշտներու եւ երգիչներու կողմէ:

2 - Շառլ 7-րդ թագաւորի ֆինանսական մատակարար Ժակ Քէօրի (Jacques Coeur) պալատը, որ ճարտարապետական գոհար մըն է:

3 - Բերրիի գաւառի ազգագրական թանգարանը:

4 - Վերացապաշտ նկարիչՙ Մորիս Էստեւի (Maurice Esteՙve) թանգարանը: Էստեւ ծնած է 1904-ին ու մահացած 2001-ին:

5 - Զարդարուեստի թանգարանը:

Պատմականօրէն եւս կան տուեալներ Բուրջ քաղաքի հետ կապուած. հոն ապրած է Ժան դը Ֆրանսՙ Բերրիի դուքսը (1340-1416): Ան հոգացած է Սենթ Էթիէն տաճարի վիտրայներուն ծախսերը, որոնք գեղեցկագոյններն են Ֆրանսայի տաճարներուն:

Նշանաւոր գրագիտուհի Ժորժ Սանդ (Georges Sand) հեղինակած է Բերրի գաւառի մասին գրութիւններ եւ կը նկատուի բերրիցի ամենասիրուած գրողը: Ծնած է 1804ին եւ մահացած 1878-ին: Եղած է սիրուհին բանաստեղծ Ալֆրէդ Միւսէի եւ Ֆրեդերիկ Շոփէնի:

***

Ընթացիկ տարուան մայիսի սկիզբը Բուրջ գտնուեցայ երեք օրուան համար, ուր որդիսՙ Ստեփանը, բնակութիւն հաստատած է իր կնոջ եւ տղուն հետ: Ստեփան կ՛ուզէր կարծիքս իմանալ իր վերջին գործերուն մասին. նկարազարդած էր երկու կարեւոր գիրքեր եւ ունէր բազմաթիւ նոր իւղանկարներ: Առաջին գիրքին հեղինակն է Փոլ Փոլանսկին, երկրորդինըՙ Ֆիլիպ Դորմոյը, որ Շէյքսպիրի «Լիր Արքայի» հետեւողութեամբ գրած է ընկերային խորքով գիրք մը, իտալերէն լեզուով: (Ֆիլիպ Հռոմի մէջ տուած է ասմունքի ցերեկոյթ մը «Վալէ» թատրոնին մէջ, իտալացի դերասաններու ընկերակցութեամբ, 1500 հոգիի ներկայութեան: Ստեփան մեկնած է հեղինակին հետ Հռոմ եւ թատրոնի մուտքին ցուցադրած է իր նկարները):

Բուրջ հասնելուս երկրորդ օրը Ստեփան ըսաւ. «Քեզի պիտի ծանօթացնեմ հայաստանցի հայու մը, որ Ֆրանսա եկած է բուժուելու համար: Արհեստով ձուլագործ է եւ աւարտածՙ Երեւանի Գեղարուեստա-թատերական ինստիտուտի նկարչական բաժինը: Սքանչելի անձ մըն է»: Հեռաձայնով ժամադրուեցաւ հետը քաղաքին մէջՙ սրճարան մը: Կէս ժամ ետք ծանօթացանք իրարու, Բուրջի տաճարին մօտիկ:

Սամուէլ Նազարեան, 60-ի մօտ, խոնարհ տեսքով եւ նոյնքան խոնարհ հոգիով հայ մըն է: Ֆրանսա եկած է կզակի ոսկորի տեղադրման համար: Հայաստան կատարած էին առաջին վիրահատութիւնը, սակայն չէր յաջողած: Երկրորդը կատարած է ֆրանսացի մասնագէտ մը, արդիւնքը գոհացուցիչ է: Ֆրանսական պետութիւնը հինգ տարուան բուժման արտօնութիւն տուած է իրեն: Սամուէլ իր կնոջ հետ կ՛ապրի Բուրջի մէջ:

Համակրելի այս հայը առաջին մեկ վայրկեանէն գրաւեց սիրտս, դարձանք հարազատ բարեկամներ: Այն երկու օրերու ընթացքին, որ առիթ ունեցանք զիրար տեսնելու, մենք մեզ Երեւանի մէջ կը զգայինք: Մեր խօսակցութեան նիւթը հայութեան եւ Հայաստանի մասին էր...:

Երբ սրճարանէն դուրս ելանք, խնդրեցի Ստեփանէն, որ Սենթ Էթիէն տաճար մտնէինք հայերէն գրութիւնը տեսնելու համար: Մտանք տաճար: Խորհրդաւոր մթնոլորտ մը կը տիրէր: Ստեփանին հետ երկու տարի առաջ տեսած էինք այդ փորագրութիւնը, որ հաստաբուն սիւնի մը վարի մասին վրայ էր, սակայն դիւրին չեղաւ զայն գտնելը: Ստեփանն ու իր տղան աչքէ կ՛անցնէին սիւները, մինչ ես ու Սամուէլ հմայուած եռանաւ գոթական այս կառոյցի բարձրութեամբ, վիտրայներով ու առաստաղովՙ կը շարունակէինք շրջիլ լռութեամբ, երբ թոռնիկս վազելով եկաւ ու ըսաւ. «գտանք», «գտանք»...: Մօտեցանք սիւնին, ուր Ստեփան, փորագրութեան վրայ փակցուած թուղթը կը մաքրէր: Ո՞վ գիտէ, ո՛ր անշնորհքը փակցուցած է, ըսի:

- Ով պիտի ըլլայ, եթէ ոչ քաղաքին մէջ ապրող թուրքերէն մին,- պատասխանեց որդիս: Սամուէլ գրպանէն հանելով թաշկինակը, սկսաւ սրբել սիւնի վրայի փոշին: Գիրը յստակ կ՛երեւէր հիմա. թեթեւօրէն փորագրուած էր.

Ո՞վ էր արդեօք Սարգիս: Ե՞րբ էր փորագրած: Ո՞ւրկէ էր եկած: Չգիտցանք: Ենթադրեցինք, որ տաճարի կառուցման մասնակցող արհեստաւոր մը կրնար ըլլալ եւ կամ ուխտաւոր մը, որ եկած էր Ամենակալին յայտնելու իր խոնարհումը:

- Ով որ ալ ըլլայ, մատաղ իր հոգուն,- ըսաւ Սամուէլ յուզուած:

Նկարուեցանք սիւնին առջեւ ու դուրս ելանք երկիւղածութեամբ: Այդ պահուն յիշեցի Ուիլիմ Սարոյեանի խօսքը. «Երբ երկու հայ իրարու հետ հայերէն կը խօսին, հոն Հայաստան է...»:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #87, 25-05-2013

Հայկական էկեկտրոնային գրքերի և աուդիոգրքերի ամենամեծ թվային գրադարան

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԶԴԱԳԻՐ

ՄԵԿ ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ