RSS | FACEBOOK | ISSUU | NLA
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ
ՄԵՐ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ

«ԱԶԳ»ի խմբագրությունը ողջունում է իր բոլոր ընթերցողներին՝ Հայաստանում, թե Սփյուռքում։ Եվ երկու շաբաթ տեւած պարապուրդից հետո հայտնում, որ մեր թերթը անցնում է բացառապես համացանցային տիրույթ՝ առցանց (on-line) ռեժիմի, ներկա դժվարին օրերին կրկին լինելու իր ընթերցողների հետ՝ տեղական, տարածաշրջանային ու համաշխարհային լրատվությամբ, քաղաքական, սոցիալական ու մշակութային նորություններով, կարծիքների ու տեսակետների մատուցմամբ։ Մեր թղթակիցները ոչ միայն Հայաստանից, այլեւ Մոսկվայից, Գերմանիայից, Չեխիայից, Բելգիայից, Լիբանանից, Միացյալ Նահանգներից, Կանադայից եւ այլ վայրերից տեղյակ կպահեն ձեզ կորոնավիրուսի համավարակի հետեւանքների, դրա դեմ պայքարի միջոցների ու կերպերի մասին։ Հետեւեք www.azg.am կայք-էջին, մեր լուրերին, մեր տարաբնույթ նյութերին, գրեք մեզ։
#001, 2020-01-10 > #002, 2020-01-17 > #003, 2020-01-24

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #1, 10-01-2020



Տեղադրվել է` 2020-01-09 23:23:49 (GMT +04:00)


Ընթերցված է` 3810, Տպվել է` 184, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0

ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԸ ՊԱՏԵՐԱԶՄԻ ՆԱԽՕՐԵԻՆ

ԱՐՄԵՆ ՄԱՆՎԵԼՅԱՆ, պ.գ.թ.

Գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանիի սպանությունից հետո տարածաշրջանում ստեղծվել է պայթյունավտանգ իրավիճակ, ինչը օր-օրի ավելի լարվելու միտում ունի: Իրանի հրթիռային հարձակումը Իրաքում գտնվող ավիաբազաների վրա դրա վառ ապացույցն է:

Վերլուծելու համար ստեղծված իրավիճակըՙ տարածաշրջանի եւ ՀՀ-ի անվտանգության տեսանկյունից, պահանջվում է մանրակրկիտ ուսումնասիրություն, ինչը ՀՀ-ում գոնե վերջին տարիներին ինստիտուցիոնալ մակարդակով չի կատարվում: Առաջին հերթինՙ որովհետեւ այդ ինստիտուտները փակվել են, եւ երկրորդՙ որովհետեւ պետությունը նմանատիպ պահանջ դեռեւս գործող ինստիտուտների առաջ երբեք չի դրել:

Հայտնի «թավշյա հեղափոխությունից» հետո, նոր իշխանությունները, որպես իրենց նոր հեղափոխական առաջին քայլ, հարկ համարեցին փակել ՀՀ-ում գործող պետական ֆինանսավորման բոլոր ուղեղային կենտրոնները, որոնցից ամենախոշորը Նորավանք հիմնադրամն էր: Փակվեց նախագահին կից գործող Տեղեկատվական վերլուծական կենտրոնը եւ նույնիսկ պետական այն վերլուծական ինստիտուտները, որոնք չէին ֆինանսավորվում բյուջեից:

Հայաստանի զանգվածային ուղեղազրկման ֆոնին ստեղծվեց ինչ-որ Օրբելի կենտրոն, որը, ինչպես վարչապետ Փաշինյանը կասեր, «տնայնագործ գեոպոլիտիկների» մակարդակի աշխատանք է կատարում: Սակայն պարզ է, որ գերակտիվ ու ագրեսիվ տարածաշրջանում գտնվող պետության համար, որը, մեղմ ասած, խնդիրներ ունի իր երկու անմիջական հարեւանների հետ, զբաղվել ուղեղային կենտրոնի փակմամբՙ անպատասխանատու եւ անհեռատես գործելաոճ է:

Բարեբախտաբար մենք դեռ ԽՍՀՄ-ի տարիներից ժառանգություն ենք ստացել Արեւելագիտության լավագույն գիտական դպրոցներից մեկը, որը կենտրոնացված է ՀՀ ԳԱԱ համապատասխան ինստիտուտում: Սակայն նույնիսկ այդ գիտական կառույցը տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական, աշխարհառազմավարական, աշխարհատնտեսական, անվտանգային կամ էներգետիկ հիմնախնդիրների ուսումնասիրության պետական պատվերներ չի ստանում:

Չնայած այդ ամենին, Արեւելագիտության ինստիտուտը պարբերաբար կատարում է համապատասխան հետազոտությունները եւ հրապարակում դրանք, սակայն պետական պատվերների առկայության դեպքում միայն հնարավոր կլինի այն կատարել ուղղորդվածՙ համապատասխան հարցերին պատասխանելու համար:

Ինչեւէ, կարելի է հստակեցնել, որ վերջին մեկուկես տարում բավականին թուլացել է տարածաշրջանային հետազոտություններով զբաղվող մեր համապատասխան կառույցների ներուժը, իսկ նրանք, որոնք դեռ կան, չեն ստանում պատվերներ պետությունից, որը պետք է պարբերաբար նման ուսումնասիրությունների պատվերներ իջեցներ: Տարածաշրջանային հետազոտությունների համակարգային ուսումնասիրությունների պայմաններում այդ աշխատանքը կատարում են, այսպես կոչված «տնայնագործ գեոպոլիտիկները», որոնք շատ դեպքերում ավելի գրագետ են կատարում այդ աշխատանքը, քան պետական ինչ-որ անհայտ «ինստիտուտներ»:

Ինչեւէ, իրավիճակը տարածաշրջանում սրվել է եւ շարունակական սրման միտում ունի, ու սա տեղի է ունենում Իրան-ԱՄՆ, ՌԴ-ԱՄՆ հարաբերությունների սրման ֆոնին: Նույն այդ ժամանակ Թուրքիան փորձում է օգտվել այս իրավիճակից եւ ամրացել իր դիրքերըՙ օգտվելով ստեղծված խառնակ իրավիճակից, եւ ինչպես ասում ենՙ կրակից շագանակներ հանել ուրիշի ձեռքերով:

Սոլեյմանիի սպանությունը «պատահականորեն» համընկավ մի շարք գործընթացների հետ, մասնավորապես Սիրիայում ահաբեկիչների վերջին հենարանիՙ Իդլիբի շուրջ ռազմական գործողությունների սրման, Թուրքիայի կողմից Լիբիա զորքերի ուղարկման եւ Կ.Պոլսում ռուս-թուրքական գազամուղի շահագործման հետ: Այս գործընթացներում ներգրավված են տարածաշրջանի մյուս պետություները եւս, մասնավորապես Իսրայելը, որը փորձում է այսպիսով թուլացնել Իրանի դիրքերը Սիրիայում եւ թույլ չտալ Ասադի իշխանության վերականգնմանը ամբողջ Սիրիայի տարածքի նկատմամբ:

Իրավիճակը իսկապես գերբարդ է, եւ նմանատիպ գործընթացները մի քանի ուղղություններով, մասնավորապես տերությունների շահերի բախման տեսանկյունից, այսինքն աշխարհաքաղաքականության իմաստով, խճճված են: Հետեւաբար ռազմավարական, ռազմական, տնտեսական, էներգետիկ, էթնոկրոնական բաղկացուցիչների ուղղությամբ պարբերական ուսումնասիրության խիստ կարիք կա: Իսկ նմանատիպ ուսումնասիրություններ նույնիսկ մեկ ինստիտուտ ի վիճակի չէ կատարելու, այն պետք է իրականացվի մի շարք գիտահետազոտական կենտրոնների եւ ուղեղային հաստատությունների համատեղ ուսումնասիրության արդյունքում:

Միանգամից ասեմ, որ նմանատիպ լայնամասշտաբ հետազոտություններ, առավել եւս պետպատվերի շրջանակներում, Հայաստանում վաղուց արդեն չեն իրականացվում: Հետեւաբար մեր շուրջը կատարվող գործընթացների մենք լուռ ականատեսն ենք ընդամենը ու նույնիսկ խորությամբ չենք կարող պատասխանել այն հարցին, թե այն ինչպես կազդի մեր քաղաքական ու ռազմական շահերի վրա:

Չմոռանանք, որ խոսքը վերաբերում է մեր անմիջական հարեւան Իրանին, որի հետ մենք ընդհանուր առմամբ ունենք մոտ 140 կմ սահման (Արցախի հետ), եւ այդ պետության շուրջ զարգացումները պետք է շարունակաբար լինեն մեր ուսումնասիրությունների տիրույթում: Իրանը մեր համար ռազմավարական նշանակության պետություն է, հետեւաբար բարիդրացիական հարաբերությունները մեր հազարամյա հարեւանի հետ ունի ռազմավարական նշանակություն ՀՀ-ի ու Արցախի համար:

Այդ հարաբերություններով է նաեւ, որ մենք մասամբ կարողանում ենք չեզոքացնել ադրբեջանա-թուրքական ռազմական ալյանսը տարածաշրջանում ու լրացնել մեր ռազմաքաղաքական դաշինքը Ռուսաստանի հետ: Հասկանալի է, որ մեր շահերից չի բխում Իրան-ԱՄՆ հարաբերությունների սրումը, մանավանդ որ դրանից կարող են օգտվել մեզ թշնամի պետություններ Ադրբեջանն ու Թուրքիան:

Ի դեպ «Թուրքական հոսք» գազամուղի պաշտոնական բացումը ազդարարում է, որ Ռուսաստանը ուժեղացնում է իր դիրքերը Եվրոպայի գազի շուկայում, միաժամանակ հնարավորություն տալով պաշտոնական Անկարային դառնալու տարածաշրջանային գազի տարանցման խաչմերուկ: Այս գործընթացին ԱՄՆ կարող էր խոչընդոտել միայն իրավիճակը տարածաշրջանում սրելու գնով, ինչին եւ ուղղված էր նաեւ գեներալ Սոլեյմանիի սպանությունը:

Ինչեւէ, իրավիճակը տարածաշրջանում սրված է, քան երբեւէ. ԱՄՆ-ը սպանում է իրանցի գեներալի, իսկ վերջիններս ի պատասխան հրթիռահարում են ամերիկյան ռազմաբազաները Իրաքում: Իրաքը իր հերթին պահանջում է ամերիկյան զորքերի դուրս բերումը իր տարածքից, իսկ այդ ֆոնին սրվում են ռազմական գործողությունները Սիրիայում եւ շահագործման է հանձնվում «Թուրքական հոսք» գազամուղը:

Ինչպիսին պետք է լինեն մեր քայլերը, ով կարող է գնահատել անվտանգային իրավիճակը տարածաշրջանում եւ առավել եւս դրա հետեւանքները: Տնայնագործական «կանխատեսումները», այս պայմաներում ոչ միայն ծիծաղելի են, այլեւ վտանգավոր, քանի որ առկա ռիսկերի զարգացման դինամիկայի սխալ հաշվարկը կարող է ծանր նստել ՀՀ-ի ու Արցախի վրա:

Մենք սխալվելու իրավունք չունենք, կեղծ չեզոքությունը կարող է վատ ծառայություն մատուցել մեզՙ սրել հարաբերությունները մեր երրորդ հարեւանի հետՙ հանգեցնելով սահմանի փակմանը, ինչը բխում է միայն մեր թշնամիներիՙ Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի շահերից: Եկեք չմոռանանք, որ մենք Արցախյան հիմնախնդիր ունենք, որ թե՛ մեր անվտանգության եւ թե՛ մեր տարածաշրջանային առավելության գլխավոր պայմանն է, եւ մեր այդ առավելության չեզոքացումը Ադրբեջան-Թուրքիա դաշինքի գլխավոր նպատակն է. ներկա սրումը նրանք ցանկանում են օգտագործել հենց այս ուղղությամբ, իսկ մենք նոր 2020 թ սկսում ենք ազգովին պառակտված, սեւ ու սպիտակների բաժանված:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ #1, 10-01-2020

AZG Daily #12, 02-04-2020

AZG ONLINE

2020-04-06 04:59:55
Սմարթֆոններ` Քաշաթաղի դպրոցների երեխաներին

Հայկական էկեկտրոնային գրքերի և աուդիոգրքերի ամենամեծ թվային գրադարան

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԶԴԱԳԻՐ