RSS | FACEBOOK | NLA
ԼՐԱՀՈՍ | ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ


«ԱԶԳ» ՇԱԲԱԹԱԹԵՐԹԻ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ. Սիրելի «ԱԶԳ»ականներ, այս օրերի համար ոչ անսպասելի հանգամանքների պատճառով, «ԱԶԳ» շաբաթաթերթի հունիսի 5-ի համարի նյութերը հրապարակվում են վաղը՝ 6 հունիսի առավոտից սովորական՝ azg.am ԼՐԱՀՈՍ հպման տակ, եւ, միաժամանակ, azgonline.am մեր կայքէջերում։ Գումարած թերթում լույս տեսած նյութերի հրապարակվում են նաեւ այլ հոդվածներ ու մեկ հարցազրույց, որոնք տեղի սղության պատճառով դուրս են մնացել թերթի էջերից։ Ապավինում ենք ընթերցողների ներողամտությանը՝ կամքից անկախ պատճառներով պատահած ուշացման համար։ Խմբագրություն

ԼՐԱՀՈՍ    |    «ԱԶԳ»-Ի ՎԵՐՋԻՆ ՀԱՄԱՐԸ


Տեղադրվել է` 2012-08-15 13:14:59 (GMT +04:00)

ԶՐՈՒՅՑ 49. ԿԾՈՒ ՏԱՔԴԵՂԻ ԿԾԱԾ ՏԵՂԸ ԿՍԿԾԱՑ, ԿԱՐԾԵՍՙ ՄԵԿԸ ԿՃՄԹԵՐ

Կծու, կծել, կսկիծ, կճմթել . կապ կա՞, արդյոք, այս բառերի միջեւ: Նախՙ տեսնենք, թե մեր այսօրվա լեզվում ինչ են նշանակում այս բառերը:

« Կծու - կծու համ ունեցող, այրող հատկություն ունեցող, բարկ, դառն:

Կծել - ատամներով սեղմելով վիրավորել, խոցել, ատամները խրել մի բանի մեջ, ատամներով կտրել:

Կսկիծ - 1. սուր, ծակող ֆիզիկական ցավ, 2. դառն վիշտ, մրմուռ, ցավ:

Կճմթել - բթամատով ու ցուցամատով մարմնի որեւէ մասը սեղմել, ոլորել, ճմլել»:

Ինչպես տեսնում ենք, իրար բացարձակ չառնչվող նշանակություններով իրարից տարբեր բառեր են: Այժմ տեսնենք, թե ինչ ծագում ունեն այս բառերը, ինչպես են առաջացել եւ, այնուամենայնիվ, ինչ կապ են ունեցել իրար հետ: Հենց սկզբից ասենք, որ այս բոլոր բառերի արմատն է կիծ , որի ընդհանուր իմաստն է «խածնել, կծել, փրցնել, պոկել, խայթել, կճել, ցավեցնել, մարմաջեցնել»: Կիծ արմատից ու -ի հավելումով առաջացել է կիծու բառը, ինչպես հատու, աղու, թթու, ազդու բառերը: Ի-ի սղմամբ ստացվել է կծու : Նոր լեզու առած երեխաներն ավելի մոտ են բառի նախնական ձեւին եւ ասում ենՙ «Մամա, կիծու է»:

Կիծու նշանակում է «խայթող, կծող», որ սկզբում համի համար է ասվել, այնուհետեւ փոխաբերական նոր առումով տարածվել է մարդու հոգեւոր աշխարհի վրաՙ խայթող խոսք, կծու հանդիմանանք եւ այլն: Ընդհանրապես, մարդու ֆիզիկականին վերաբերող բազմաթիվ բառեր հետագայում տարածվել են նաեւ հոգեւոր աշխարհի վրաՙ ցավ, տանջանք, մրմուռ, տառապանք եւ այլն: «Սրտի ցավ, դառն վիշտ» փոխաբերական իմաստներով գործածվել է կիծկիծ բառըՙ կիծ արմատի կրկնությամբ, որիցՙ կծկիծ : Այս բառում էլ ծ -ն հաջորդ բաղաձայնի պատճառով հնչյունափոխվել է ս -ի, եւ ստացվել է այսօրվա կսկիծ բառը: Ինչպես այսօրվա կասկածել բառի նախաձեւը կածկածել -ն է:

Կիծ արմատի զուգաձեւն է կիճ , որիցՙ կճել «խայթել», կճան «եղինջ», կճիչ «խայթոց» եւ այլն:

Այս կիծ եւ կիճ արմատներից կազմվել են կծմթել եւ կճմթել բառերը: Իսկ կծմթել բառից էլ հնչյունափոխությամբՙ կսմթել բառը:

 
 

«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ

Հայկական էկեկտրոնային գրքերի և աուդիոգրքերի ամենամեծ թվային գրադարան

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԶԴԱԳԻՐ