RSS | WAP | FACEBOOK | PDF | PDF-Culture
ԳԼԽԱՎՈՐ | ՄՇԱԿՈՒՅԹ | ԸՆՏՐԱՆԻ | ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ | ՈՐՈՆՈՒՄ | ԱՐԽԻՎ | ԹԵՄԱ | ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐ
ԲԱԺԱՆՈՐԴԱԳՐՎԵՔ «ԱԶԳ»ԻՆ
#012, 2019-03-29 > #013, 2019-04-05 > #014, 2019-04-12 > #015, 2019-04-19

ԱԶԳ ՕՐԱԹԵՐԹ - ՄՇԱԿՈՒՅԹ #14, 12-04-2019



ԱՐՄԱՏՆԵՐ

Տեղադրվել է` 2019-04-11 22:41:10 (GMT +04:00)


Ընթերցված է` 320, Տպվել է` 0, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0

ՍԱՆՏՅԱԳՈ ՆԱԶԱՐՅԱՆԻ «ԱՐՏԱՌՈՑ ԷԿԶԻՍՏԵՆՑԻԱԼԻԶՄԸ»

Արծվի ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ

Զրույց հայազգի բրազիլացի գրողի հետ

41-ամյա Սանտյագո Նազարյանը ծնվել է Սան Պաուլուում, պլաստիկ նկարիչ Գիլիերմի դե Ֆարիայի եւ գրող ու թարգմանիչ Էլիզա Նազարյանի ընտանիքում: Ուսանել է գրականություն, Սան Պաուլուում մասնագիտացել է սոցիալական հաղորդակցության մեջ: Աշխատել է որպես գրքավաճառ, անգլերենի ուսուցիչ, գրել է սեռազգայուն պատմություններՙ բջջային հեռախոսով լսելու համար, տեքստեր գովազդների եւ տարփական աստղացույցների համար, զբաղվել է բոդի-արթով: 2007 թ. Բոգոտայում (Կոլումբիա) տեղի ունեցած Միջազգային գրքի ցուցահանդեսում Նազարյանի անունն ընդգրկվել է մինչեւ 39 տարեկան լատինաամերիկյան 39 լավագույն գրողների ցանկում: 2010 թվականին բրազիլական հեղինակավոր «Գլոբո» թերթը նրան դասել է վերջին տասնամյակի ութ ամենից հետաքրքրական տեղական դեբյուտանտների շարքը: Նազարյանն առանձին հատորներով հրատարակել է «Օլիվիո» (2003), «Անանուն մահ» (2004), «Իմ տոնը» (2005), «Ծամելով մարդկանց» (2006), «Շենքը, փոթորիկը եւ կույր տղան» (2009), «Պոռնոֆանտասմա» (2011), «Բլոֆոբիա» (2014), «Մուգ ձյուն» (2017) եւ «Մեռած վիշապի հավաքույթը» (2019) գրքերը: Արժանացել է գրական մրցանակների, նրա ստեղծագործությունները թարգմանվել են իսպաներեն, իտալերեն, անգլերեն, գերմաներեն եւ սերբերեն: Նա նաեւ թարգմանիչ է եւ գրում է սցենարներ հեռուստատեսության համար:


- Ի՞նչ է հետաքրքրում Սանտյագո Նազարյան գրողին: Քո գրականությունը բնորոշվել է որպես «արտառոց էկզիստենցիալիզմ», որտեղ էկզիստենցիալիստական գրականության դասական հղումները միախառնված են փոփ մշակույթի, «թրեշի» եւ սարսափի ժանրի հետ: Կբացատրե՞ս այս ոճը:

- Թեեւ իմ ընթերցումները խորապես առնչվում են գոթական վեպերին, ռոմանտիզմին եւ սյուրռեալիզմին, ինձ վրա մեծապես ազդել է նաեւ փոփ մշակույթըՙ վիդեոխաղերը, փոփ երաժշտությունը եւ սարսափի ժանրը: Կարծում եմ, որ դա շատ տարածված է անցյալ դարի վերջին ծնված յուրաքանչյուր մարդու համար, բայց շատ գրողներ, հատկապես Բրազիլիայում, փորձում են հերքել այդ ազդեցությունը: Գրողները մշտապես ազդվում են Սարտրից, ոչ թե դեռահասների մուտանտ նինջա կրիաներից: Այսպիսով, որպես երբեմնի երիտասարդ գրող, ես փորձում էի ներգրավել այդ նոր գեղագիտությունը իմ գրականության մեջ:

- Սանտյագո, իսկ որքանո՞վ կարելի է քեզ անվանել հարուստ բրազիլական գրականության ավանդույթները շարունակող:

- Ա՛հ, չգիտեմ: Ես իսկապես չեմ փորձել հետեւել որեւէ ավանդույթի, նաեւ չեմ կարծում, որ բրազիլական գրականությունը հարուստ է: Բայց վստահաբար, ծնված ու մեծացած լինելով Բրազիլիայում, իմ գրվածքները պետք է ներծծված լինեն բրազիլական հատկանիշներով, որոնք ես ինքս չեմ կարող ներկայացնել: Կարծում եմ, դուքՙ դրսի ընթերցողներդ, ավելի հեշտ կարող եք դա հայտնաբերել:

- Ովքե՞ր են սիրածդ հեղինակները բրազիլական եւ միջազգային գրականության մեջ: Բրազիլականից իմ նախընտրածը Ժորժի Ամադուն է...

- Ես սիրում եմ միասեռական գրականությունը, եւ իմ սիրելի գրողների մեծ մասը գեյեր ենՙ Օսկար Ուայլդ, Թոմաս Մանն, Դենիս Քուփեր, Ջեյմս Բալդուին: Բրազիլացի գրողներից նախընտրում եմ Ժուան Ժիլբերտու Նոլլին, Մարսելինո Ֆրեիրեին, Լուսիո Կարդոսոյին, Սիլվերիո Տրեւիզանին եւ Կայո Ֆեռնանդո Աբրեուին: Ինչ վերաբերում է Ժորժի Ամադուին, ավագ դպրոցում ես կարդացել եմ միայն «Ավազների նավապետները» վեպը, լավ գիրք է, հիշում եմ, որ հաճույքով էի ընթեցրում: Բայց նրա աշխարհն իրականում իմը չէ: Ի դեպ, գիտեի՞ր, որ բրազիլական հեռուստասերիալների մի զգալի մասը ներշնչված է նրա ստեղծագործությունից:

- Չգիտեի, բայց հիշում եմ «Ավազների նավապետները» վեպի ամերիկյան էկրանացումը... Այսօր ամենահայտնի բրազիլացի գրողը համարվում է Պաուլո Կոելյոն: Հիշում եմ, երբ նա Երեւան էր եկել, նրա հետ հանդիպմանը անհնար էր նույնիսկ մտնել Հայաստանի գրողների միության շենքը: Նա իմ նախընտրած հեղինակը չէ, բայց ինչպե՞ս կարող ես բացատրել նրա ժողովրդականության հսկայական աստիճանը:

- Կոելյոն ստեղծում է այսպես կոչված ինքնակատարելագործմանը նպաստող գեղարվեստական գրականություն, այնպես որ մարդիկ կարդում են գեղեցիկ ուղերձներ, որոնք կարող են կիրառել իրենց կյանքում: Նրանք նաեւ կարդում են այն, ինչ որ արդեն գիտեն, քանի որ դա ողջամիտ է, այնպես որ նրանք իրենց խելացի են զգումՙ նման գրքեր կարդելով. դա հատուցող, եւ ոչ մարտահրավեր նետող փորձառություն է:

- Քո գրքերի վերնագրերն ակնարկում են գոթական եւ վամպիրական թեմաներ: Որքանո՞վ են դրանք հրատապ 21-րդ դարի գրականության համար:

- Ինչպես ասացի սկզբում, ես կարծում եմ, որ իմ գրքերը գոթական զգացողությունների խառնուրդ են ավելի ժամանակակից փոփ զգացումների հետ, ինչը դեռեւս տարածված չէ բրազիլական գրականության մեջ: Ես միշտ ասում եմ, որ Բրազիլիայում դու կա՛մ փայլուն գրող ես, կա՛մ վատը, քանի որ փոփ մշակույթի այդ հղումների գործածումն առկա է միայն առեւտրային գրականության մեջ կամ նախատեսված է երիտասարդ ընթերցողների համար: Եվ գիտե՞ս, ինձ համար դա հեշտ չէ, քանի որ մարդիկ չգիտենՙ ինչպե՛ս ինձ պիտակավորեն: Երիտասարդ ընթերցողները սովորաբար իմ գրվածքները դժվար են համարում, իսկ գրասերների համար իմ թեմաներն անմիտ են:

- Իսկ ինչպե՞ս ես համագործակցում հեռուստատեսության հետ: Հուսով եմ` ոչ սերիալների հետ, որոնք մի ժամանակ բավական ժողովրդականություն էին վայելում Հայաստանում...

- Ոչ, ես հեռուստասերիալների մեծ երկրպագու չեմ, չնայած Բրազիլիայում դրանք շատ տարածված են: Մինչ օրս ես գրել եմ հեռուստաշարքերի 13 դրվագների սցենարներՙ կրքերի հանցագործությունների մասին:

- Դու կրում ես քո մորՙ գրող Էլիզա Նազարյանի ազգանունը: Գիտե՞ս, թե որտեղից են նրա արմատները:

- Մի քիչ: Մորս հայրս Խարբերդից էր: Ես գիտեմ, որ նա Բրազիլիա է եկել 1890-ականների կոտորածներից հետո: Տատիկիս ազգանունը Գասպարյան է, բայց ես շատ բան չգիտեմ նրա կողմի մասին: Իրականում իմ մեծ ծնողները երբեք չեն խոսել իրենց արմատների մասին եւ նրանք երբեք չեն եղել ժամանակակից Հայաստանում, չնայած միշտ հպարտ են եղել, ասելովՙ «մենք հայ ենք»: Ես երբեք մոտ չեմ եղել հորս, շատ ավելի մոտ եմ իմ մոր կողմին, հայկական կողմին, այդ պատճառով էլ կրում եմ նրա անունը, չնայած իմ լրիվ անունն է Սանտյագո Նազարյան դե Ֆարիա...

- Դու շատ ես ճանապարհորդել: Եղել ես նաեւ Հայաստանում: Այդ ուղեւորությունը հատո՞ւկ էր քեզ համար:

- Ամենից հատուկը: Ես իրապես երբեք չէի հասկանում, թե ինչ է նշանակում հայ լինելը: Դա ազգություն չէ՞: Թե՞ նման է էթնիկ պատկանելության: Կարո՞ղ ես հայ լինելՙ լինելով աթեիստ: 2015-ին իմ այցը Հայաստան այդ պատասխաններին ավելի մոտենալու մի եղանակ էրՙ սկսած դեսպանատանը մուտքի արտոնագիր ստանալուց, որտեղ մեր ազգանունները տարբերվում էին: Իսկ Հայաստանում... Ես քայլում էի փողոցներում ու տեսնում էի այնքան շատ մարդկանց, որոնք նման են մորեղբորս, մորաքրոջս... Ես եղել եմ գրեթե 30 երկրներում եւ միշտ ունեցել եմ մի տեսակ զգացողություն, որ ես... անկոչ հյուր եմ, այսինքնՙ զբոսաշրջիկ: Բայց Հայաստանում, որտեղ իսկապես եկել էի որպես զբոսաշրջիկ, թվում էր, որ առերեսվել եմ իմ սեփական ժողովրդի պատմությանը, եւ այնտեղի մարդիկ ինձ զգալ էին տալիս դա:

- Ընտանիքում ունեցե՞լ եք հայկական ավանդույթներ:

- Ոչ, իրականում չենք ունեցել: Խոհանոցից որոշ բան կար, օրինակՙ բաստուրմա... Պապիկս մահացավ, երբ ես 13 տարեկան էի, եւ նա երբեք շատ բան չի պատմել Հայաստանի մասին, մենք շատ բան չգիտեինք նրա անցյալից: Գիտեինք, որ ունեցել է մի եղբայր, որն անհետ կորել է 1915 թվականին...

- Վերջերս հրատարակեցիր քո առաջին մանկական գիրքը, որն անակնկալ էր ընթերցողների համար: Հայկական ծագում ունեցող շատ գրողներ իրենց գրվածքներում անդրադառնում են հայկական թեմաների: Երբեւէ գրե՞լ ես հայկական թեմայով, եթե ոչ, ապա մտադի՞ր ես գրել:

- Մինչեւ վերջերս զգում էի, որ պատրաստ չեմ գրել հայկական թեմայով: 2015-ին Հայաստան կատարածս այցից հետո մտածեցի, որ արդեն ժամանակն է, ուստիեւ սկսեցի զբաղվել իմ «տնային աշխատանքով»ՙ կարդալով ցեղասպանության մասին հուշագրություններ: Իմ հաջորդ վեպի համար բավական բան կարդացի, հիմնականումՙ պատմություններ եւ հուշեր ցեղասպանության մասին: Դրանցից ամենից շատ սիրեցի Արամ Հայկազի «Չորս տարի Քիւրդիստանի լեռներուն մէջ» վեպը, թեեւ դա շատ մասնավոր հայացք է այդ ժամանակաշրջանին: Սիրում եմ նաեւ Անրի Վեռնոյի «Մայրիկ» գիրքը... Կարդացի որոշ հին հայկական ժողովրդական հեքիաթներՙ «Զուլվիսիան», «Ոսկե աղջիկը»ՙ բոլորն անգլերեն թարգմանություններով: Ես ունեի մի հրաշալի մորեղբայրՙ Ֆեռնանդո Գասպարյանը, որը հայոց պատմության վերաբերյալ բազմաթիվ հրապարակումներ ունի, օրինակՙ Առնոլդ Թոյնբիի եւ Մայքլ Առլենի գրքերը: Ես անգամ անգլերենից պորտուգալերեն եմ թարգմանել Համբարձում Չիթճյանի «Մազի չափ, մազին մօտ» հիանալի հուշագիրքը, որը շուտով հրատարակվելու է Բրազիլիայում: Նաեւ զրուցել եմ Սան Պաուլուի հայ համայնքի կարեւոր անդամների հետ, քանի որ, ցավոք, մենք այլեւս անմիջական վերապրողներ չունենք: Փաստորեն, Հայոց ցեղասպանությանը եւ Սան Պաուլուում հաստատված վերապրող ընտանիքի մասին իմ այս վեպը մասամբ պապիկիս մասին է լինելու, փորձելու է հասկանալ նրա ծագումը: Այն կտպագրվի այս տարվա վերջին կամ հաջորդ տարվա սկզբին, Բրազիլիայում, «Կոմպանիա դաս լետրաս» հրատարակչության կողմից: Հուսով եմ, որ կհրատարակվի նաեւ ԱՄՆ-ում...

 
 

ԱԶԳ ՕՐԱԹԵՐԹ - ՄՇԱԿՈՒՅԹ #14, 12-04-2019

AZG Daily #15, 19-04-2019

Հայկական էկեկտրոնային գրքերի և աուդիոգրքերի ամենամեծ թվային գրադարան

ԱԶԳ-Ը ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ԳՐԱՀՐԱՏԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԱԶԴԱԳԻՐ