«ԱԶԳ» ՕՐԱԹԵՐԹ

https://www.azg.am | WAP | WAP-CULTURE

#28, 2002-02-14 | #29, 2002-02-15 | #30, 2002-02-16


ՍՓԻՎՌՔԱՀԱՅ ՎԱՐԴԱՆԸ...

Նոր միայն հասկցայ, որ Վարդան Մամիկոնեանը սփիւռքահայ է։ Ան, թէեւ 1551 տարի առաջ, որպէս հայկական բանակի սպարապետ, յանուն հայրենեաց եւ յանուն հաւատի, ընդդէմ ելաւ Հազկերտի բանակին ու անհաւասար կռուի մէջ զոհուեցաւ եւ հայ ժողովուրդի անմահութեան ճանապարհը հարթեց այդ ձեւով, քանիՙ «Մահ իմացեալՙ Անմահութիւն է»... Ու 451-ի Աւարայրի ճակատամարտը, հազիւ քառորդ դար ետք, արդէն տուաւ իր պտուղըՙ ստորագրուեցաւ Նուարսակի յաղթական դաշնագիրը։ Այո՛, թէեւ այս է պատմական իրողութիւնը, սակայն, թէ՛ խորհրդային շրջանի, թէ ալ յետ-խորհրդային շրջանի հերոսներու խճողուած ցանկին մէջ Վարդանը մնացեր է լուսանցքի վրայ։

Ծնած եւ մեծցած ըլլալով սփիւռքի մէջ, ես եւ իմ հասակակիցներս ու բախտակիցներս, մեզմէ առաջ ալ մեզ նախորդող սերունդը, համազգային մեր մի քանի տօներու շարքին, մեծ հանդիսութիւններով կ՚ոգեկոչէինք Վարդանանքն ու Աւարայրի ճակատամարտը։ Մեծ եղեռնէն ետք, գուցէ երկրորդ ամենակարեւոր տեղը կը բռնէր Վարդանանց յուշատօնը։

Դպրոցները, նոյնիսկ հայկական հաստատութիւնները փակ կը մնային (այդպէս է նաեւ մինչեւ այսօր)։ Այդ շաբաթներուն մեր շարադրութեանց, գծագրութեանց, կամ որեւէ այլ գեղարուեստական միջոցառման նիւթը այդ էր։ Աշակերտ չկար, որ նկարել չգիտնար Կարմիր Վարդանը։ Բեմերէն կը հնչէին անոր նուիրուած երգեր ու բանաստեղծութիւններ, եւ անպայման կը ներկայացուէր Ս. Բիւրատի «Վարդանանք» թատրերգութիւնը։ Ինչպիսի՜ ոգեւորութեամբ կը լեցնէինք սրահները, ինչպիսի՜ հպարտանքով կը տօնախմբէինք։

Թէեւ մեր եկեղեցին սրբացուցած է Վարդանն ու Վարդանանք, սակայն անոնք համազգային հերոսներ ըլլալէ չդադրեցան ու դարեր շարունակ Վարդանը ապրեցաւ ու կ՚ապրի տակավին որպէս ցայտուն խորհրդանիշը հայ ժողովուրդի ազատատենչութեան։

Այս տարի առաջին անգամն է, որ Վարդանանց յիշատակի օրը կը գտնուիմ հայրենիքի մէջ։

Նախ ըսեմ, որ ոչ մէկ բան յուշեց տօնը, բացի Հալէպէն բերած օրացոյցս, ապաՙ քահանայական հաւաքը Սրբոց Ղեւոնդեանց տօնին առթիւ։

Որու որ հարցուցի, բան չգիտցաւ։ Ամէն ինչ սովորականի պէս կը շարունակուէր։ Դպրոցները բաց էին ու ոչ մէկը կը յիշէր Կարմիր Վարդանը, հակառակ որ արձանը կանգնած է եւ թէ «Վարդանանց», թէ «Մամիկոնեան» անուններով փողոցներ կան Երեւանի մէջ։ Այո, ասոնք կան, կայ նաեւ Գր. Խանջեանի նշանաւոր գոբելենը Վարդանանց նուիրուած, այլ արուեստի գործերու կողքին, սակայն չկայ ինքըՙ Վարդանը։

Կը թերթատեմ տեղական օրացոյցը, փետրուարի 7-ին վրայ ոչ մէկ նշում կամ յիշատակում Վարդանանքի։

Անկէ կ՚անցնեմ օրուան թերթերէն մի քանին, բացի «Ազգ»-էն, ոչ մէկը յիշատակած է այս պատմական իրադարձութիւնը։

Ռադիո՞ն, հեռուստացո՞յցը... ատոնց ալ վկան դուք եղէք, վերջ ի վերջոյ, բոլորին քննիչը ըլլալու ոչ յաւակնութիւնն ունիմ, ոչ ալ կարողութիւնը։

Ու ես գլխի ընկայ, որ Վարդանը հայաստանցի չէ. Վարդան Մամիկոնեանը սփիւռքահայ է։ Ան կռիւ մղած է ոչ թե Հայաստանն ու հայրենի կրօնը պահպանելու համար, այլՙ պահելու համար սփիւռքը...

Դէ՛ ե՛կ, վարդապետ, մի՛ խելագարուիր...

Ազգեր չեղած տեղը հերոս կը ստեղծեն, հերոս կը սարքեն ոչինչէն, սերունդներուն հպարտութիւն ներշնչելու համար, իսկ մենք, մեր ունեցածներուն հետ այսքան անտարբերութեամբ կը վարուինք։

Չէ՞ որ Շահնուր ըսած էՙ «Ա՛զգ, կռուէ հերոսովդ», երբ բոլոր զէնքերդ սպառին, երբ մարմնիդ վրայ ոյժ չմնայ, ա՜զգ, ապաւինիր հերոսիդ, քանի որ հերոսները, իրենց գերեզմաններուն մէջէն իսկ ի զօրու են բանակներ առաջնորդելու ու սերունդներ հայրենասիրութեամբ դաստիարակելու։

Անկախութեան հետ շատ մը ազգային արժէքներ հայրենադարձուեցան։ Օր մը Վարդանն ալ ետ կու գայ, կ՚իջնէ իր Սուրբի պատուանդանէն ու որպէս ազգային հերոս, կը մտնէ ժողովուրդին մէջ, անոր հոգիի մէջ։

Ասոր համար ալ երկքաղաքացիութեան օրէնքի կիրառման սպասելու կարիքը չկայ, յուսամ...

ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ


© AZG Daily & MV, 2009, 2011, 2012, 2013 ver. 1.4